Copper case'in kilit yakınında kırık bir kenarı vardı. Babası onu 1789'da çalışma odasının mermer zeminine düşürmüştü; avucu bir an geç kalınca metalin dudağı içe doğru bükülmüştü. Layla Hassan, kılıfı göğsünün üzerindeki iç cebine yerleştirdi. Ağırlık, Temmuz'un üçünden bu yana her sabah yerleştiği yere oturdu. Kılıf, işaret parmağının boyu kadardı. Onu neden taşıdığını artık kendine sormuyordu. Babası eve dönmemişti.
Eşarbını omzuna tutturdu, gece yarısından önce bitirdiği taslaklarını topladı ve merdivenlerden aşağı indi.
Madame Aubin mutfak kapısının önündeydi; elleri pancardan kıpkırmızıydı. «Bonjour, Mademoiselle Lambert,» dedi, eski sömürgeci ailelerin Provençal Fransızcasıyla — ünsüzler ağzın arka kısmında sürükleniyordu, Alexandria'nın her zaman söylediği gibi.
«Madame.»
«General bugün geliyor. Cairo'dan. Onu karargâhta göreceksiniz.»
«Belki.»
«Kasabımın yeğeni dün gece iskelelerdeydi. Bu adamın farklı olduğunu söyledi.» Madame Aubin elindeki pancarla durdu. «Bu adamın sessiz biri olduğunu söyledi.»
Layla ekmeği için ona teşekkür etti ve avludan çıktı.
Bu saatte Minet-el-Bassal; sepetlerini limandan yamaçtan yukarı taşıyan balıkçılara, bir kapı önünde sigara içen iki French çavuşa ve sopasıyla üç eşeği süren bir çocuğa aitti. Çocuk ona yan gözle baktı, sonra gözlerini çevirdi. Altı hafta önce Yusuf Hassan'ın kızıydı ve bu mahallede insanların anladığı bir şeydi bu. Şimdi ise French karargâhında çalışan Mademoiselle Lambert'di. Bunu ne anlama getirdiği için hiçbir dilde bir isim yoktu.
Karargâh, eski limanın güneybatı köşesindeki paşa konağını işgal etmişti. Boyalı tavanlar bir zamanlar turkuvaz mavisiydı; soluk gri-yeşile dönmüştü. Panjurların arkasında cam yoktu, bu yüzden bina her şeyi duyuyordu: yarım sokak ötedeki Atarine minaresinden yükselen ezanı, aşağıdaki taşlarda sabah devriyesinin botlarını, üst kattaki bir kâtibin öksürüğünü. Kırk subay, üç kâtip, ayak işleri için iki çocuk ve Layla. Merdivenlerden çıktığında Boncourt koridordaki masasında oturuyordu.
Boncourt sayfanın üzerine eğilmiş kalmaya devam etti. Onu hiç selamlamazdı. Kolunun altındaki taslak demetine bir baktı, yüzüne bir baktı, sonra üzerinde çalıştığı sayfaya geri döndü. Boğazındaki gümüş haç sabah ışığını yakaladı. Layla gelmeden önce karargâhın Arabistiydi. Şimdi her sabah iki saat yalnız çeviriyordu, o da günün geri kalanında çeviriyordu ve Boncourt onu selamlamamıştı bir kez bile.
Koridorun aşağısından bir ses. «Mademoiselle Lambert.»
Captain Verrier sıcağa rağmen boğazına kadar düğmelenmiş durumdaydı. Burnundaki deri Ağustos'tan bu yana iki kez soyulmuş ve yeniden oluşmuştu; yeni deri eskinin yanında pembe görünüyordu. Başını eğerek onu ofisine davet etti ve kapıyı avucunun içiyle kapattı.
Verrier'nin masasında zaten bir yabancı vardı. Bir kâğıt destesini okuyordu. Koyu mavi ceket, beyaz yelek, yaka ve manşetlere bir brigadier general'ın deseninde altın işlemeli şerit geçirilmişti. Okumaya devam etti.
«Brigadier General Renaud,» dedi Verrier. «Yakın zamana kadar Cairo'daydı. Garnizonu komutasına alıyor.» Kısa bir duraklama. «Mademoiselle Lambert karargâhımızın Arabisti.»
Koridorda arkasında Boncourt bunu duymuş olmalıydı. Sırtını odaya döndü.
General hâlâ okuyordu. Kalemi elindeydi. Kalem, sayfaya dokunmaya devam ederek parmaklarının arasında duruyordu.
«Elçi,» dedi Verrier ve masanın üzerinden katlı ikinci bir desteyi itti. «Şafaktan önce güney kapısında yakalandı.»
Layla belgeyi aldı. El yazısı bir Cairene kâtibine aitti — kıvrımlı, özgüvenli, alif uzun ve hafifçe geriye yatık. Mektubun gövdesi Ottoman Turkish'teydi; ancak isimler ve teknik ifadeler Arabic'e kaymıştı, ikinci sayfanın altındaki bir satır ise Persian'da yazılmıştı; yazarın zamana yetişememiş gibi marjine doğru eğik duruyordu.
«Fransızca olarak, sesli okuyun.»
Mektubu Fransızca sesli okudu. Murad-bey'den Hijaz'daki bir şeyhe. Selamlar, formüller, Qur'an'dan alıntılar. Talep edilen malzemelerin listesi. Karşılığında vaat edilen malzemelerin listesi. Batı çöl güzergahı boyunca habercilere serbest geçiş tanınmasına dair bir satır. Bir sonraki aya kadar onay talebi. Üç bin süvarinin toplanmasına ilişkin bir satır — اِجْتِمَاع ثَلاَثَة آلاَف فَارِس — ve o three thousand horse dedi, yeri söylemedi.
Generalin kalemi, kendi sayfası üzerinde kendine not düşüren bir adamın kararlı yarım vuruşuyla ilerliyordu. اِجْتِمَاع kelimesinde durdu. Önceki ritmin izin verdiğinden bir kesir daha uzun süre kağıdın üzerinde asılı kaldı, sonra yeniden hareket etti.
Alt kısımdaki Persian satırını, bir alimden diğerine özel bir nezaket olarak okudu; zaten öyleydi. Belgeyi masaya geri koydu.
Verrier başını sallıyordu zaten. «Yazın. Tam versiyonu, iki sayfa, Persian satırı dahil. Öğleden önce istiyorum ve general için temiz bir kopya.»
Başını salladı.
General başını kaldırmamıştı.
Taslak kağıtlarını topladı. Ofis zemini hafifçe eğimliydi, batıdan doğuya; paşa düzensiz inşa ettirmişti, ya da ev oturmuştu, ya da ikisi birden. Kapıya yürüdü. Parmakları pirinç tokmağa kapandı.
«Mademoiselle.»
Verrier duvardaki haritaya dönmüştü. Konuşan ses Verrier'in değildi. Generalin hâlâ yazmakta olduğu masadan geliyordu ve artık Fransızca değildi.
«بَلِّغي والدَكِ يُوسُف الحَسَن تَحِيّاتي.»
Öğrenmiş değil, okumuş bir adamın klasik Arabic'i. Sesli harfler tastamam. Dişil emir kipinde fiil. Kelimeler arasındaki boşluk, sokağın değil sayfanın boşluğuydu.
Convey my respects to your father, Yusuf al-Hassan.
Babasının tam adı, edat ile birlikte — al-Hassan, kitaplarının kapak sayfalarında basıldığı gibi, bu binadaki hiçbir memurun bilmesinin gerekmediği gibi. Ve kendi soyadı; bu evdeki hiçbir belgede yer almayan soyadı. Eli kapının pirinç tokmağındaydı.
Arkasını dönmedi.
Arkasında kalem, sayfada kararlı yarım vuruşunu sürdürmeye devam etti.
Kapıyı açtı, içinden geçti ve ardından kapattı. Koridorda Boncourt başını kaldırmadı.
Koridorun boyunu ve ikinci kattaki pencereye çıkan yarım merdiveni geçti; altı haftadır her sabah o pencerede yazmıştı. Taslaklar masaya indi. Oturdu. Hokka. Yığının tepesinde Ottoman belgesi, Cairene katibinin kıvrımlı alif'i ona bakıyordu.
Elleri masada düz kaldı. Atarine minaresinden gelen ezan bitmişti; aşağıdaki sokaktan nöbet değişiminin sabah sesi yükseldi — süngülerin küçük şıngırtısı, çizmeler ve ardından cam değil kepenklerle çalışan personelin yarattığı sessizlik. İki duvarın ötesinden, hafifçe, bir kalemin düzenli ritmi yazmayı sürdürüyordu.
Babasının adını söylemişti. Babasının adını, kitaplarının kapak sayfalarındaki edat ile birlikte söylemişti; belgelerinde yer almayan soyadını kullanmıştı; bilmemesi gereken bir dilde söylemişti.
Kalemini aldı.
Çeviriyi kendi eliyle yazmaya başladı. Harfler düzenli bir şekilde oluştu. Altı haftadır bu masada hiç titrememiş olan parmakları şimdi de titremedi. Hiç titrememişti. Yük altında eli daha az değil, daha kesin çalışırdı.
Koridorda, iki kapı ötede, kapalı bir kapının ardında, bir hafta önce var olduğundan bile habersiz olduğu bir tuğgeneral, kendisinden çevirmesini istemediği bir şeyi, okuyamayacağı varsayılan bir dilde yazıyordu; bildiği varsayılmayan bir dilde ona konuşmuş, bilmemesi gereken bir isimle babasının adını söylemişti.
Çeviri, kendi kararlı eliyle sayfaya aktarılmaya devam etti.
Henüz tehdit mi edildiğini, söz mü verildiğini, yoksa sahiplenildiğini mi bilmiyordu. Üçünün farklı şeyler olup olmadığını bilmiyordu. Yalnızca şunu biliyordu: o sabah bu binaya Mademoiselle Lambert olarak girmişti ve şimdi bu binada, kapısını açmadan önce, buradan başka biri olarak çıkacağına karar vermiş bir adam vardı.
Duvarın arkasındaki kalem yarım vuruşunu koruyordu.
Çevirinin ilk paragrafını bitirdi. Kurutma kağıdı ıslak mürekkebin üzerine indi. İkinciye başladı.